ప్రమద- ప్రముఖ భారతీయ మహిళా శాస్త్రవేత్త అనురాధ టి.కె

ప్రమద

 ప్రముఖ భారతీయ మహిళా శాస్త్రవేత్త అనురాధ టి.కె

-నీరజ వింజామరం 

మహిళలు వస్తున్నారు… ఏర్పాట్లు చేయండి!

“ఏర్పాట్లు చేయండి” — ఇది ఒక సాధారణ మాటలా అనిపించవచ్చు. కానీ ముందుచూపుతో ఆలోచించడం, సమస్యలను ముందుగానే అంచనా వేసి పరిష్కారాలను సిద్ధం చేయడం అనే గొప్ప తత్వం ఇందులో దాగి ఉంది. ఈ ఆలోచనను జీవిత సూత్రంగా మార్చుకుని, అంతరిక్ష రంగంలో అగ్రశ్రేణి శాస్త్రవేత్తగా ఎదిగిన వ్యక్తి అనురాధ టి.కె.

భారతదేశం అంతరిక్ష రంగంలో సాధించిన అద్భుత విజయాల వెనుక ఉన్న ప్రతిభావంతులలో అనురాధ ఒకరు. 1960 ఏప్రిల్ 30న జన్మించిన ఆమె, చిన్నప్పటి నుంచే శాస్త్రవేత్త కావాలని సంకల్పించుకున్నారు. బెంగళూరులో ఎలక్ట్రానిక్స్ అండ్ కమ్యూనికేషన్ ఇంజినీరింగ్‌లో పట్టా పొందిన ఆమె, అదే రంగంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ కూడా పూర్తి చేసి తన లక్ష్యానికి బలమైన పునాది వేసుకున్నారు.
1982లో భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ISRO)లో చేరిన అనురాధ, తన ప్రతిభతో సీనియర్ ఇంజినీర్‌గా ప్రారంభించి ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్ స్థాయికి ఎదిగారు. ఆమె ప్రధానంగా కమ్యూనికేషన్ సాటిలైట్స్, ముఖ్యంగా INSAT/GSAT వ్యవస్థలలో కీలక పాత్ర పోషించారు. ఉపగ్రహాల “హెల్త్ మానిటరింగ్ సిస్టమ్స్”, పేలోడ్ మేనేజ్‌మెంట్ మరియు ఆపరేషన్స్ రంగాల్లో ఆమెకు విశేష నైపుణ్యం ఉంది.
ప్రత్యేకంగా GSAT-12 ఉపగ్రహ ప్రాజెక్ట్ ఆమె ప్రతిభకు ప్రతీకగా నిలిచింది. ప్రయోగానికి ముందు వచ్చిన సాంకేతిక సమస్యలను ముందుగానే అంచనా వేసి పరిష్కరించడం ద్వారా ప్రాజెక్టును విజయవంతం చేయడంలో ఆమె కీలక పాత్ర పోషించారు. ఈ కృషికి గుర్తింపుగా ఆమె ISRO టీమ్ అవార్డు అందుకున్నారు.

అదే విధంగా GSAT-9, GSAT-10, GSAT-17 మరియు GSAT-18 వంటి అనేక ఉపగ్రహ ప్రాజెక్టులలో కూడా ఆమె ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు. ఈ ఉపగ్రహాలు భారతదేశ కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేశాయి.

అనురాధ ఇండియన్ రిమోట్ సెన్సింగ్ (IRS) మరియు ఇండియన్ రీజినల్ నావిగేషన్ శాటిలైట్ సిస్టమ్ (IRNSS) కార్యక్రమాలలో కూడా ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశారు. ఆమె నాయకత్వంలో అనేక ప్రాజెక్టులు విజయవంతంగా పూర్తి అయ్యాయి.

ఆమె కృషికి అనేక ప్రతిష్టాత్మక అవార్డులు లభించాయి. 2003లో స్పేస్ గోల్డ్ మెడల్, 2011లో సుమన్ శర్మ అవార్డు, 2012లో ASI-ISRO మెరిట్ అవార్డు మరియు ISRO టీమ్ అవార్డు అందుకున్నారు. అలాగే IETE సంస్థ నుండి దేవి గుప్త మెమోరియల్ అవార్డు కూడా ఆమె ప్రతిభకు గుర్తింపుగా లభించింది.

ఆమె జీవితం సవాళ్లతో కూడుకున్నది . అయినప్పటికీ, ఆమె ఎప్పుడూ వెనక్కి తగ్గలేదు. “మీరు ఉన్నతంగా ఎదగాలంటే, మీకుమీరే గురువులుగా మారాలి” అనే ఆమె మాటలు యువతకు మార్గదర్శకం. సమస్యలను అవకాశాలుగా మార్చుకోవడం ఆమె ప్రత్యేకత.

బృంద సహకారం కూడా ఆమె విజయానికి కీలకం. బృందంతో కలిసి పనిచేస్తూ, క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో కూడా ప్రశాంతంగా నిర్ణయాలు తీసుకునే నాయకురాలిగా ఆమె గుర్తింపు పొందారు. సుమారు 20 సంవత్సరాల పాటు అంతరిక్ష ప్రాజెక్టులలో ఆమె చేసిన సేవలు విశేషమైనవి. ముఖ్యంగా STEM (విజ్ఞాన శాస్త్రం, సాంకేతికత, ఇంజినీరింగ్, గణితం) రంగాలలో మహిళలకు ఆమె ఒక ఆదర్శంగా నిలిచారు. యువ మహిళలకు స్ఫూర్తినిచ్చే వ్యక్తిగా ఆమె ప్రయాణం ఎంతో ప్రాముఖ్యత కలిగింది.

అనురాధ జీవితం మనకు ఒక స్పష్టమైన సందేశాన్ని ఇస్తుంది — ముందుగా ఆలోచించి, సరైన ఏర్పాట్లు చేసుకుంటే ఏ సమస్యనైనాఎదుర్కొనవచ్చు. కష్టపడితే, పట్టుదలతో ముందుకు సాగితే, ఆకాశమే హద్దు కాదు — అంతరిక్షం కూడా అందుబాటులోకి వస్తుంది.

“Make arrangements” అంటే సమస్య వచ్చిన తర్వాత స్పందించడం కాదు — సమస్య రాకముందే సిద్ధం కావడం. అంతరిక్ష ప్రాజెక్టుల్లో చిన్న తప్పిదం కూడా పెద్ద ప్రమాదాలకు దారి తీస్తుంది. అందుకే ముందస్తు ఏర్పాట్లు చాలా కీలకం.

ఇది “సమస్యను పరిష్కరించడం ” కంటే “సమస్యను నివారించడం ” పై దృష్టి పెడుతుంది. అంటే సమస్యలు రాకుండా ముందుగానే చర్యలు తీసుకోవడం. సాటిలైట్ ప్రయోగాల్లో వేలాది చిన్న పనులు సమన్వయం కావాలి. అందులో సమయపాలన, సాంకేతిక సన్నాహాలు, బృంద సమన్వయం — ఇవన్నీ “ఏర్పాట్ల ” ద్వారానే సాధ్యమవుతాయి. ముందుగానే సిద్ధం అయితే, ఎలాంటి పరిస్థితినైనా ధైర్యంగా ఎదుర్కోవచ్చు. ఇది నాయకత్వ లక్షణానికి పునాది వంటిది.

అనురాధ పనిచేసిన రంగం — అంతరిక్ష పరిశోధన — చాలా క్లిష్టమైనది, ఖచ్చితత్వంఎంతగానో అవసరమైనది. ఒక చిన్న లోపం కూడా మిషన్‌ను విఫలమయ్యేలా చేయవచ్చు. అందుకేముందుగా అన్ని అవకాశాలను ఊహించడం, ప్రత్యామ్నాయ ప్రణాళికలు సిద్ధం చేయడం,ప్రతి దశకు బ్యాకప్ ఏర్పాట్లు చేయడంఇవి ఆమె పనిలో భాగమయ్యాయి. ఈ విధానాన్నే “Make arrangements” అనే ఒక చిన్నసూత్రంగా మాలచుకున్నారు.

“ఏర్పాట్లు చేయండి” — అనురాధ టి.కె. జీవితం మనకు ఇచ్చే సందేశాన్ని ఈ మాటలో సంక్షిప్తంగా చెప్పవచ్చు. ఇది కేవలం సాంకేతిక సమస్యలకు మాత్రమే కాదు, సమాజంలో మార్పులకు కూడా వర్తిస్తుంది. ఇప్పటి ప్రపంచం కృత్రిమ మేధస్సు, అంతరిక్ష సాంకేతికత, రోబోటిక్స్, డేటా సైన్స్ వంటి రంగాల వైపు వేగంగా పయనిస్తోంది. ఈ ప్రయాణంలో మహిళల భాగస్వామ్యం మరింత పెరుగుతోంది. అందువల్ల “మహిళలు వస్తున్నారు… ఏర్పాట్లు చేయండి!” అనే సందేశం మరింత అర్థవంతంగా మారింది. ఇది ప్రత్యేక సౌకర్యాల కోసం చేసే విజ్ఞప్తి కాదు; సమాన అవకాశాలు, గౌరవం, ప్రోత్సాహం కల్పించాలనే పిలుపు.

అంతరిక్ష సాంకేతిక రంగం ఒకప్పుడు ప్రధానంగా పురుషుల ఆధిపత్యంలో ఉండేది. కానీ కాలం మారుతోంది. మహిళలు కూడా ఈ రంగంలో తమ ప్రతిభను నిరూపించుకుంటున్నారు. ఈ మార్పును ముందుగానే గుర్తించి, సమాజం మరియు సంస్థలు తగిన ఏర్పాట్లు చేసుకోవాలి — ఇదే “Make arrangements” అనే భావనకు విస్తృతమైన అర్థం. మహిళలు అంతరిక్ష రంగంలోకి వస్తున్నారు — వారిని ఆహ్వానించడానికి, వారికి అవకాశాలు కల్పించడానికి, సమాన వాతావరణాన్ని నిర్మించడానికి మనం సిద్ధంగా ఉండాలి.

అనురాధ తన కెరీర్‌తో ఇదే విషయాన్ని నిరూపించారు. పురుషులే ఎక్కువగా ఉన్న రంగంలో ఆమె ముందుకు వచ్చి, ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్ స్థాయికి ఎదిగి, అనేక ఉపగ్రహ ప్రాజెక్టులను విజయవంతం చేశారు. ఆమె విజయం ఒక వ్యక్తిగత విజయమే కాదు — అది మహిళల సామర్థ్యానికి నిదర్శనం. అనురాధ టి.కె. జీవితం మనకు ఒక గొప్ప పాఠాన్ని నేర్పుతుంది. కలలు కనడం మొదటి అడుగు మాత్రమే. ఆ కలలను సాకారం చేసుకోవడానికి జ్ఞానం, కృషి, పట్టుదల మరియు ముందస్తు సంసిద్ధత అవసరం. మనం మార్పును అంగీకరించి, భవిష్యత్తును దృష్టిలో పెట్టుకుని ఏర్పాట్లు చేసుకుంటే అసాధ్యం అనుకున్న లక్ష్యాలూ సాధ్యమవుతాయి. నిజానికి, ఆకాశమే హద్దు కాదు. సరైన అవకాశాలు లభిస్తే మహిళలు అంతరిక్షాన్నే తమ కార్యక్షేత్రంగా మార్చగలరని అనురాధ టి.కె. తన జీవితంతో నిరూపించింది.

*****