రాగసౌరభాలు- 23 (సురటి రాగం)

రాగసౌరభాలు-23

(సురటి రాగం)

-వాణి నల్లాన్ చక్రవర్తి

ప్రియ మిత్రులారా! నమస్తే. గత రెండు సంవత్సరాలుగా ఏకాధాటిగా సాగుతున్న రాగ సౌరభాలు వ్యాస పరంపరని ఆదరిస్తున్న అందరికి అనేక ధన్యవాదములు.  మంగళకరమైన సురటి రాగ వైభవంతో ఈ వ్యాసావళికి మంగళం పలుకుతున్నాను. రాగాలు అనంతాలు. లక్షల సంఖ్యలో ఉన్న రాగాలలో కొన్నింటిని నా శక్తి మేరకు పరిచయాన్ని అందించాను. ఈ నెలతో ఈ పరిచయాలకు స్వస్తి.

సురటి రాగం పురాతనమైనదే. కొన్ని సంప్రదాయ కీర్తనలు, మంగళ హారతులు ఈ సురటి రాగంలో కూర్చబడ్డాయి. “ఆది నాట అంత్య సురటి” అనే నానుడిని అనుసరించి శ్రీ త్యాగరాజ స్వామి తన నౌకా చరిత్రను “పతికి హారతీరే” అనే సురటి రాగ కీర్తనతోనే  ముగించారు.

సురటి అంటే తెలుగులో విసనకర్ర. ఈ రాగమును కూర్చి పాడుకున్న సందర్భంలో విసనకర్రతో వీచిన చల్లని గాలి వలె తోచి సురటి అనే నామకరణం చేసి ఉండవచ్చునని ఒక ఊహ.

ఈ సురటి రాగం 28వ మేళకర్త హరికాంభోజి రాగ జన్యము. ఆరోహణ అవరోహణలు క్రింది విధంగా ఉన్నాయి.

“స రి మ ప ని ద ని స”

“స ని ద ప మ గ ప మ రి స”

ఇందులోని స్వరాలు షడ్జమ్, చతుశృతి రిషభం, అంతర గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం, పంచమం, చతుశృతి దైవతం, కైశికి నిషాదములు. ఆరోహణలో గాంధారము వర్జము. ఇది ఉభయ వక్ర షాడవ సంపూర్ణ రాగము. ముత్తుస్వామి దీక్షితుల వారి సాంప్రదాయంలో సురటి యొక్క జనక రాగం పేరు హరి కేదారగౌళ. సుబ్బరాయ దీక్షితుల వారు సురటి రాగాన్ని భాషాంగ రాగంగా వ్యవహరించారు. కొన్ని ప్రయోగాలలో సాధారణ గాంధారంలా తక్కువ స్థాయిలో గాంధారం వినిపించటం కారణం. “మ గ ప మ రీ ” ప్రయోగం ప్రాణం వంటిది. దీర్ఘ నిషాదం ఈ రాగం ప్రత్యేకత.

ఇది మంగళప్రద రాగం కనుక కచ్చేరి చివరలో పాడటం సర్వ సాధారణం. భక్తి ప్రధాన రాగం అయినా అనేక శృంగార జావళీలు, పదాలు రచింపబడ్డాయి.

త్యాగరాజాస్వామి తన “గీతార్థము సంగీతానందము”అనే సురటి రాగ కీర్తనలో ఆంజనేయ స్వామిని సంగీత ఆనందము సంపూర్ణముగా తెలిసిన పండితునిగా పేర్కొన్నారు. అలానే భగవద్గీత అర్థము కూడా పూర్తిగా తెలిసివ వానిగా కీర్తించారు ఎందుకంటె   భగవద్గీత ఉపదేశ సమయంలో అర్జునుని పతాకముపై హనుమంతుడు ఉండటం వలన ప్రథమ సాక్షి అతనే అని భావన.

ముత్తుస్వామీ దీక్షితులవారు తమ నవగ్రహ కీర్తనలలో “అంగారక గ్రహమాశ్రయామ్యహం” అనే కీర్తనని సురటి రాగంలో అద్భుతంగా రచించారు.

పట్నం సుబ్రమణ్య అయ్యర్ రచించిన “మరియాద తెలియకనే” అనే సురటి రాగ శృంగార రస జావళి ఎన్నదగినది.

ఈ రాగంలో లలిత గీతాలు, సినిమా పాటలు కనఁబడవు. కొన్ని మంగళ హారతులను భక్తి లలిత గీతాలుగా పరిగణలోనికి తీసుకొనవచ్చును.

ఇప్పుడు కొన్ని రచనలను పరికిద్దాము.

ఇవండీ సురటి రాగ విశేషాలు.  ఈ రాగమే ఈ పరంపరకి మంగళం.

ఈ అవకాశం నాకు కల్పించిన శ్రీమతి గీతామాధవి కళా గారికి అనేక ధన్యవాదములు. ఈ రాగ సౌరభాలు రాయటానికి ప్రోత్సాహమిచ్చిన మా అన్నయ్య N C మూర్తి, చెల్లెళ్ళు శ్రీదేవి, శశికళలకు బిగ్ థాంక్యూ. అనేక లలిత గీత ముత్యాలను ఏరటానికి సహకరించిన శ్రీ బాలాజీ కరి గారికి ఎన్నో కృతజ్ఞతలు. చదివి ప్రోత్సహించిన అందరికి, ముఖ్యంగా విలువైన విమర్శలు చేసిన Dr.  I A P S మూర్తి గారికి అనేక ధన్యవాదములు.

*****

(స్వస్తి)