ప్రమద- మంగళా కపూర్

ప్రమద

మంగళాకపూర్‌

-నీరజ వింజామరం 

ఆమ్లాన్ని జయించిన ఆత్మస్థైర్యం — మంగళాకపూర్‌

కొన్ని జీవితాల గురించి తెలుసుకున్నప్పుడు మన మాటలు ఆగిపోతాయి — బాధను చూసి కాదు, ఆ బాధను జయించిన అచంచల ధైర్యాన్ని చూసి. అలాంటి ఒక అసాధారణ జీవితం మంగళా కపూర్‌ది. ఆమె కథ ఒక దుర్ఘటనతో ఆరంభమైనప్పటికీ, అది క్రమంగా ఒక ఉద్యమంగా రూపాంతరం చెందింది. బాధితురాలిగా కాకుండా, ఒక పోరాట యోధురాలిగా  తనకంటూ ఒక  ప్రత్యేక గుర్తింపును ఆమె స్వయంగా సంపాదించుకుంది.

అభం శుభం తెలియని 11 ఏళ్ల మంగళ అందరి పిల్లలాగే ఆ రోజు కూడా నిద్ర లేచింది. ఎన్నో కలలతో ఆనందాన్ని నింపుకున్న ఆమె మనసు సంతోషంగా ఉంది. కానీ ఎక్కడినుండి వచ్చాడో ఆ దుర్మార్గుడు, మంగళ జీవితాన్ని తలకిందులు చేశాడు. ఆమె కుటుంబంతో ఉన్న గొడవల కారణంగా కసితో రగిలి పోతున్న ఒక మూర్ఖుడు ఆమె మొహం పై యాసిడ్ పోసాడు.

ఒక్క క్షణం — అంతే. ఆ క్షణం ఆమె ముఖాన్ని మాత్రమే కాదు, ఆమె జీవితపు దిశను కూడా మార్చేసింది. ఆమ్లపు మంటలు చర్మాన్ని కాల్చినప్పటికీ, ఆత్మను మాత్రం కాల్చలేకపోయాయి. శరీరం గాయపడింది; కానీ సంకల్పం పదిలంగా నిలిచింది.

యాసిడ్ అటాక్ ఆమె ముఖాన్ని మాత్రమే కాదు, ఆమె జీవితాన్ని కూడా శాశ్వతంగా మార్చింది. ఆమ్ల దాడి తర్వాతి రోజులు, రాత్రులు ఆమెకు అంతులేని చీకట్లుగా అనిపించాయి. ఆసుపత్రి గదుల నిశ్శబ్దం, శస్త్రచికిత్సల బాధ, అద్దంలో కనిపించే కొత్త ముఖం — ఇవన్నీ ఆమెను తీవ్రంగా బాధించాయి. ఒక మహిళగా తన స్వరూపాన్ని కోల్పోయిన భావన, సమాజపు చూపులు, అపహాస్యపు మాటలు — ఇవన్నీ కలిపి ఆమెను మానసికంగా కుదిపేశాయి. యాసిడ్ దాడి బాధితులు రెండు సార్లు బాధపడతారు — ఒకసారి దాడితో, మరోసారి సమాజపు నిర్లక్ష్యంతో. మంగళ కూడా అదే అనుభవించింది.

కానీ అక్కడే మంగళ కథ మలుపు తిరిగింది. “నా గాయాలు నా ముగింపు కాదు” — అనేది ఆమె అంతర్మధనంలో పుట్టిన నిశ్చయం. తన జీవితాన్ని మళ్లీ నిర్మించుకోవడం ఆమెకు అంత సులభం కాలేదు. అనేక శస్త్రచికిత్సలు, చికిత్సల ఖర్చులు, ఆర్థిక ఒత్తిళ్లు — ఇవన్నీ ఆమెను ఎంతో పరీక్షించాయి. కానీ ప్రతి పరీక్షలో ఆమె తన విజయానికి ఒక మెట్టు చూసింది. ఒకప్పుడు అద్దం చూడటానికి భయపడ్డ ఆమె, ఇప్పుడు అదే అద్దంలో తన ధైర్యాన్ని చూసింది.

ఆమె తన గాయాలను దాచుకోలేదు. వాటిని సమాజం ముందు ఉంచింది. ఆ గాయాలు కేవలం మచ్చలు మాత్రమే కాదు; అవి కథలు. అవి అన్యాయానికి సాక్ష్యాలు.

తనలాంటి బాధితులను కలవడం ఆమె జీవితాన్ని పూర్తిగా  మార్చింది. ఒక్కొక్కరి కథ వింటుంటే, ఆమెకు తన బాధ చిన్నదిగా అనిపించేది. వారి కళ్లలో భయం కనిపించేది, కానీ అదే కళ్లలో ఆశ కూడా కనిపించేది. ఆ ఆశను నిలబెట్టడమే తన బాధ్యతగా మంగళ భావించింది.

ఆమె సేవలు కేవలం వ్యక్తిగత సహాయంతో ఆగిపోలేదు. దేశవ్యాప్తంగా యాసిడ్ అటాక్ బాధితుల హక్కులు, వారి పునరావాసం, న్యాయపోరాటం వంటి అంశాలపై ఆమె నిరంతరం మాట్లాడింది. చట్టాల్లో మార్పు రావాలన్న ఆకాంక్షతో, బాధితులకు న్యాయం జరగాలన్న లక్ష్యంతో ఆమె తన గొంతును వినిపించింది. ముఖ్యంగా యాసిడ్ విక్రయాలపై నియంత్రణ, బాధితులకు ఉచిత చికిత్స, ఆర్థిక భద్రత వంటి అంశాలు ఆమె ఉద్యమంలో కీలకంగా నిలిచాయి.

మంగళ జీవితం మరో ముఖ్యమైన కోణం — ఆత్మగౌరవం. ముఖంపై మచ్చలు ఒక మహిళ విలువను నిర్ణయించవని, అందం అనేది ధైర్యంలో, ఆత్మవిశ్వాసంలో ఉంటుందని ఆమె తన జీవితంతోనే నిరూపించింది. సమాజం చూసే చూపును మార్చాలన్న ఆమె ప్రయత్నం, అనేక మంది బాధితులకు కొత్త ఆశను ఇచ్చింది.

ఈరోజు మంగళ ఒక వ్యక్తి మాత్రమే కాదు, మంగళ కథ ఒక వ్యక్తిగత కథ కాదు. అది ఒక ప్రతిఘటనకు ప్రతీక. ఒక హెచ్చరిక. ఒక ఆశ. ఆమ్లం మనిషి ముఖాన్ని కాల్చవచ్చు, కానీ ఆత్మస్థైర్యాన్ని కాదు అని ఆమె జీవితం చెబుతుంది. ఆమె ప్రయాణం ప్రతి మహిళకు “ గాయాలు గెలుపుకు అడ్డుకావు; ధైర్యమే నిజమైన సౌందర్యం” అని ఒక సందేశం ఇస్తుంది.

ఆమె కథ ఒక ధైర్యానికి ప్రతీక. ఆమ్లపు మంటల నుంచి వెలుగై నిలిచిన ఆమె కథ, మన సమాజానికి అద్దం పడుతుంది. వ్యవస్థమారాల్సిన అవసరం ఎంతుందో  గుర్తుచేస్తుంది. అదే సమయంలో మార్పు సాధ్యమే అని కూడా నిరూపిస్తుంది.

మంగళ జీవితం ప్రతి మహిళకు ఒక పాఠం. బాధలు వస్తాయి. అన్యాయాలు జరుగుతాయి. కానీ మనసు బలంగా ఉంటే మనం తిరిగి నిలబడగలం. మన విలువను మనమే నిర్ణయించుకోవాలి. సమాజం కాదు అని ఆమె జీవితం మనకు పాఠాలు చెబుతుంది.

ఆమె చెబుతున్న సందేశం సూటిగా ఉంటుంది — “గాయాలు మిమ్మల్ని నిర్వచించవు. మీరు వాటిని ఎలా ఎదుర్కొంటారో అదే మిమ్మల్ని నిర్వచిస్తుంది.”

సమాజంలో తిరిగి నిలబడటం, ఉద్యోగం చేయడం, ప్రజల ముందుకు రావడం — ఇవన్నీ ఆమె సాధించిన విజయాలు. తన కథను దాచిపెట్టకుండా, బహిరంగంగా పంచుకోవడం ద్వారా ఆమె ఎందరో మహిళలకు స్ఫూర్తి నిచ్చింది.

ఆమ్ల దాడి తర్వాత మంగళ జీవితంలో ఒక వెలుగు కనబడింది. అదే సంగీతం. ఆమెకు సంగీతం కేవలం కళగా కాక, జీవితంలో ఒక భాగముగా, ఆశగా, విశ్రాంతిగామారింది. తన తండ్రి ప్రోత్సాహంతో, ఆమె సంగీతాన్ని నేర్చుకోవడం ప్రారంభించారు. ఆమె అత్యంత ప్రతిభాశాలి.

తన సంగీత పయనాన్ని కొనసాగిస్తూ ఆమె బనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం (BHU)లో బ్యాచ్‌లో చేరి, తర్వాత గ్రాడ్యుయేషన్, పోస్ట్‌గ్రాడ్యుయేషన్, PhDవరకు పూర్తి చేశారు. తరువాత అదే విశ్వవిద్యాలయంలో మంగళ శాస్త్రీయ సంగీతం ప్రొఫెసర్గా పని చేశారు — తమ కష్టాల్ని మర్చిపోకుండా, పాఠాలుగా మార్చి వారి తరగతుల్లో పంచారు.

ఆమె కేవలం  శాస్త్రీయ సంగీతాన్ని మాత్రమే నేర్పలేదు; సమాజానికి సేవ చేయడం కూడా ఆమె లక్ష్యంగా మార్చుకుంది. దిగువ తరగతి పిల్లలు, వంచిత బాలికలు — అందరికి సంగీతంలో శిక్షణ ఇచ్చి, వారి జీవితాలను ప్రభావితం చేసింది.

ఆమె జీవితం మనకు చెబుతోంది — 
మంటలు చర్మాన్ని కాల్చవచ్చు; కానీ ఆత్మస్థైర్యాన్ని కాదు అని .
అంధకారం కళ్లను కప్పవచ్చు; కానీ ఆశను కాదు అని .

మంగళ యొక్క సంగీత ప్రతిభ, అవగాహన ఇంకా సాధన, ఆమెకు పెద్ద గుర్తింపులు తెచ్చాయి. ఆమె “కాశీకీ లతా”గా పిలవబడ్డారు.

ఆమె సేవలను గుర్తించిన భారత ప్రభుత్వం, 2026 లో ఆమెకు పద్మ పురస్కారం అందించి గౌరవించింది. ఇది కేవలం ఒక వ్యక్తికి వచ్చిన అవార్డు కాదు —ఒక ఉద్యమానికి వచ్చిన గౌరవం. యాసిడ్ అటాక్ బాధితులందరి పోరాటానికి వచ్చిన గుర్తింపు. మంగళ చేసిన కృషి దేశం గుర్తించిన క్షణం అది.

ఈ పురస్కారం ఆమె ప్రయాణానికి ముగింపు కాదు; మరింత బాధ్యతకు ఆరంభం. “ఇంకా ఎంతో చేయాలి” అన్న ఆమె సంకల్పానికి ఆధారం.

మన సమాజానికి మంగళ సందేశం ……“మన గాయాలు మనం విజేత కావడాన్ని  అడ్డుకోలేవు.”

మంగళ — ఒక పేరు కాదు, ఒక స్పూర్తి.
ఒక గాయం కాదు, ఒక గెలుపు.
ఒక బాధ కాదు, ఒక బలం.

*****