ప్రమద – గాడ్ మదర్ ఆఫ్ ఇండియన్ కార్డియాలజీ – డా.శివరామకృష్ణ అయ్యర్ పద్మావతి

ప్రమద

గాడ్ మదర్ ఆఫ్ ఇండియన్ కార్డియాలజీ – డా.శివరామకృష్ణ అయ్యర్ పద్మావతి

-నీరజ వింజామరం

డా.శివరామకృష్ణ అయ్యర్ పద్మావతి భారతదేశంలో ఆధునిక కార్డియాలజీకి పునాది వేసిన ప్రముఖ వైద్యురాలు. ఆమెను భారతదేశంలో”కార్డియాలజీకి గాడ్ మదర్” (Godmother of Cardiology) అని గౌరవంగా పిలుస్తారు. హృద్రోగాలను ఒక ప్రత్యేక వైద్య విభాగంగా తీర్చిదిద్దడంలో ఆమె చేసిన సేవలు అపూర్వమైనవి. వైద్యురాలిగానే కాకుండా, ఉపాధ్యాయురాలిగా, పరిశోధకురాలిగా, వైద్య సంస్థల నిర్మాణకర్తగా, ప్రజారోగ్య సేవకురాలిగా ఆమె విశిష్ట స్థానాన్ని సంపాదించారు.

డా. పద్మావతి1917 జనవరి 20న అప్పటి బర్మా (ప్రస్తుత మయన్మార్) దేశ రాజధాని రంగూన్ లో జన్మించారు. ఆమె తల్లిదండ్రులు భారతీయులే అయినప్పటికీ ఉపాధి నిమిత్తం బర్మాలో స్థిరపడ్డారు. బాల్యం నుంచే ఆమె చదువుపట్ల ఆసక్తి కనబరిచేవారు. క్రమశిక్షణ, సేవాభావం ఆమెకు చిన్ననాటి నుండే అలవడ్డాయి. డా. పద్మావతి రంగూన్ మెడికల్ కాలేజీలో వైద్య విద్యను ప్రారంభించారు.

1942లో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో జపాన్  సైన్యం బర్మాపై దాడి చేసింది. యుద్ధ పరిస్థితుల కారణంగా పద్మావతి కుటుంబం స్వదేశమైన భారతదేశానికి తిరిగి రావాల్సి వచ్చింది. ఎంతో కష్టసాధ్యమైన ప్రయాణానంతరం వారు భారతదేశానికి చేరుకున్నారు.

ఈ ప్రయాణం  ఆమె జీవితంలో ఒక కీలక మలుపు.

యుద్ధ పరిస్థితుల వల్ల విద్యకు అంతరాయం ఏర్పడినా, అనంతరం తన వైద్య విద్యను విజయవంతంగా పూర్తి చేశారు. స్వదేశంలో ప్రజలకు వైద్యసేవలు అందించాలని ఆమె సంకల్పం మరింత బలపడింది.

గుండె సంబంధిత వ్యాధులపై ఆమెకు ప్రత్యేక ఆసక్తి ఏర్పడింది. ఆ కాలంలో భారతదేశంలో కార్డియాలజీ అనే ప్రత్యేక వైద్యశాఖ ఇంకా పూర్తిగా అభివృద్ధి చెందలేదు. అందుకే ఈ రంగంలో అత్యున్నత శిక్షణను ఇంగ్లాండ్‌లో పొందాలని ఆమె నిర్ణయించుకున్నారు.

1949లో ఆమె ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లి మొదటరాయల్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఫిజీషియన్స్నుండి MRCP (Member of the Royal College of Physicians) పట్టాను పొందారు. అనంతరంఎడిన్‌బరో రాయల్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఫిజీషియన్స్నుండి FRCP (Fellow of the Royal College of Physicians) గౌరవాన్ని అందుకున్నారు.

తర్వాత FAMS మరియు FACC వంటి ప్రతిష్ఠాత్మక సభ్యత్వాలు కూడా ఆమెకు లభించాయి. ఇవి ప్రపంచ వైద్యరంగంలో అత్యున్నత గౌరవాల్లో కొన్ని.

ఇంగ్లాండ్‌లోని నేషనల్ హాస్పిటల్, నేషనల్ చెస్ట్ హాస్పిటల్, నేషనల్ హార్ట్ హాస్పిటల్, బ్రోంప్టన్ ఛెస్ట్ హాస్పిటల్వంటి అనేక ప్రసిద్ధ వైద్య సంస్థల్లో ఆమె పనిచేశారు. ఈ ఆసుపత్రుల్లో పనిచేస్తూ గుండె వ్యాధుల నిర్ధారణ, చికిత్స, పరిశోధనలలో విశేష అనుభవాన్ని సంపాదించారు. తరువాత ఆమె అమెరికాలోని బాల్టిమోర్నగరంలో ఉన్న ప్రపంచ ప్రసిద్ధజాన్స్ హాప్కిన్స్ హాస్పిటల్లో ఫెలోషిప్‌కు ఎంపికయ్యారు.

ఈ సంస్థలో ఆమె ప్రపంచ ప్రసిద్ధ బాలహృద్రోగ నిపుణురాలుడాక్టర్ హెలెన్ బ్రూక్ టౌసిగ్ (Helen B. Taussig) వద్ద శిక్షణ పొందారు. హృద్రోగాల నిర్ధారణ, ముఖ్యంగా పుట్టుకతో వచ్చే గుండె లోపాల చికిత్సలో ఆమెకు అమూల్యమైన అనుభవం లభించింది. 1952లో డా. పద్మావతి అమెరికాలోని హార్వర్డ్ మెడికల్ స్కూల్లో చేరారు.

అక్కడ ఆధునిక కార్డియాలజీకి పితామహుడిగా పేరుగాంచిన డాక్టర్ పాల్ డడ్లీ వైట్ (Paul Dudley White) వద్ద ప్రత్యక్షంగా శిక్షణ పొందారు. డాక్టర్ పాల్ డడ్లీ వైట్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుండె వైద్యశాఖకు కొత్త దిశను చూపిన మహానుభావుడు. ఆయన వద్ద శిక్షణ పొందడం డా. పద్మావతి వైద్య జీవితంలో అత్యంత విలువైన ఘట్టంగా నిలిచింది.

విదేశాల్లో అత్యున్నత వైద్య విద్యను అభ్యసించిన అనంతరం డా. పద్మావతి భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చారు.

భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత డా. పద్మావతి విదేశాల్లో సంపాదించిన అత్యాధునిక వైద్య పరిజ్ఞానాన్ని భారత ప్రజల సేవకు వినియోగించాలని సంకల్పించారు. ఆ కాలంలో దేశంలో గుండె వ్యాధుల నిర్ధారణకు అవసరమైన పరికరాలు, శిక్షణ పొందిన వైద్యులు, ప్రత్యేక విభాగాలు చాలా తక్కువగా ఉండేవి. ఈ పరిస్థితిని మార్చేందుకు ఆమె తన జీవితాన్నే అంకితం చేశారు.

భారతదేశానికి వచ్చిన తరువాత కొంతకాలం సదరన్ రైల్వే ఆసుపత్రిలో పనిచేస్తూ గుండె సంబంధిత కేసులకు చికిత్స చేశారు. అక్కడ సంపాదించిన అనుభవం ఆమెకు దేశవ్యాప్తంగా కార్డియాలజీ అభివృద్ధికి బలమైన పునాదిగా నిలిచింది.

1953లో ఢిల్లీలోని లేడీ హార్డింగ్ మెడికల్ కాలేజీలో లెక్చరర్‌గా ఆమె తన వైద్య బోధనా జీవితాన్ని ప్రారంభించారు. ఈ కళాశాలలో అనేక సంవత్సరాలు వైద్య విద్యార్థులకు ఆధునిక కార్డియాలజీని బోధించారు. విద్యార్థులకు పాఠాలు చెప్పడమే కాకుండా, ప్రతి రోగిని ఒక అధ్యయన అవకాశంగా భావించి క్లినికల్ బోధనకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చేవారు. ఆమె వద్ద శిక్షణ పొందిన అనేక మంది వైద్యులు తరువాత దేశవ్యాప్తంగా ప్రముఖ కార్డియాలజిస్టులుగా ఎదిగారు.

1954లో ఉత్తర భారతదేశంలో మొట్టమొదటి కార్డియాలజీ క్లినిక్ను స్థాపించారు. అదే సమయంలో ‘కార్డియాక్ కాథెటరైజేషన్ ల్యాబొరేటరీ (Catheter Laboratory)’ని కూడా ఏర్పాటు చేశారు .ఈ క్లినిక్, కాథెటర్ ల్యాబ్ స్థాపనతో భారత కార్డియాలజీ కొత్త దశలోకి ప్రవేశించింది.

గుండె వ్యాధులపై పరిశోధనలు, ప్రజల్లో అవగాహన, ఆధునిక వైద్య సేవలు, నిపుణుల శిక్షణ వంటి లక్ష్యాలతో 1962లో డా. పద్మావతి ఇతర ప్రముఖ వైద్యులతో కలిసి ‘ఆల్ ఇండియా హార్ట్ ఫౌండేషన్ను (All India Heart Foundation – AIHF)’ స్థాపించారు.1967లో డా. పద్మావతి ఢిల్లీలోనిమౌలానా ఆజాద్ మెడికల్ కాలేజీలో కార్డియాలజీ విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.

అప్పటి వరకు సాధారణ వైద్యశాఖలో భాగంగా ఉన్న గుండె వైద్యాన్ని ఒక ప్రత్యేక విభాగంగా అభివృద్ధి చేయడంలో ఈ చర్య కీలకమైంది.అదే సంవత్సరంలో భారత ప్రభుత్వం వైద్యరంగంలో ఆమె చేసిన అసాధారణ సేవలను గుర్తించి పద్మభూషణ్ పురస్కారంతో సత్కరించింది.

1966లో న్యూఢిల్లీలో జరిగిన 5వ వరల్డ్ కాంగ్రెస్ ఆఫ్ కార్డియాలజీకి డా. పద్మావతిసెక్రటరీ జనరల్గా వ్యవహరించారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధ కార్డియాలజిస్టులు పాల్గొన్న ఈ మహాసభను విజయవంతంగా నిర్వహించడం ద్వారా భారతదేశ ప్రతిష్ఠను అంతర్జాతీయ వేదికపై మరింత పెంచారు.

1970వ దశకంలో ఢిల్లీలోనిమౌలానా ఆజాద్ మెడికల్ కాలేజీకి అనుబంధంగా ఉన్ననయక్ హాస్పిటల్  మరియు జి.బి. పంత్ హాస్పిటల్అభివృద్ధికి ఆమె విశేష కృషి చేశారు. 1978లో ఆమె ‘మౌలానా ఆజాద్ మెడికల్ కాలేజీ’ డైరెక్టర్ గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. పరిపాలనలోనూ, వైద్య విద్యలోనూ సమర్థ నాయకురాలిగా ఆమె గుర్తింపు పొందారు.

1981లో ఢిల్లీలోఆల్ ఇండియా హార్ట్ ఫౌండేషన్ఆధ్వర్యంలోనేషనల్ హార్ట్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (National Heart Institute – NHI) స్థాపనలో ఆమె ప్రధాన పాత్ర పోషించారు. డా. పద్మావతి కేవలం భారతదేశానికే పరిమితం కాలేదు. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) కు కూడా సలహాదారుగా సేవలందించారు.

వైద్య సేవలతో పాటు శాస్త్రీయ పరిశోధనలకు సమాన ప్రాధాన్యం ఇచ్చిన ఆమె, దేశంలో గుండె వ్యాధుల స్వభావాన్ని అధ్యయనం చేసి, భారతీయులకు అనువైన వైద్య విధానాలను అభివృద్ధి చేయడానికి కృషి చేశారు.

భారతీయుల్లో గుండె వ్యాధుల లక్షణాలు పాశ్చాత్య దేశాల ప్రజల కంటే భిన్నంగా ఉంటాయని ఆమె తన పరిశోధనల ద్వారా వివరించారు. ఈ పరిశోధనలు భారత వైద్యశాస్త్రానికి నూతన దిశా నిర్దేశం చేశాయి.

డా. పద్మావతి వైద్యరంగానికి చేసిన మరో విశిష్ట సేవ ఆమె రచనలు.జాతీయ, అంతర్జాతీయ వైద్య జర్నళ్లలో300కు పైగా పరిశోధనా వ్యాసాలుప్రచురించారు.అనేక వైద్య పుస్తకాలకు అధ్యాయాలు రచించారు. కార్డియాలజీ విద్యార్థులకు మార్గదర్శకంగా నిలిచే పలు శిక్షణా గ్రంథాల రూపకల్పనలో పాల్గొన్నారు.

ఆమె రచనలు నేటికీ వైద్య విద్యార్థులకు, పరిశోధకులకు ఉపయోగపడుతున్నాయి.

ఆమె సేవలను గుర్తించి ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక వైద్య సంస్థలు సభ్యత్వాలు, గౌరవ పదవులు, పురస్కారాలతో సత్కరించాయి. రాజాజీ రత్న అవార్డు, తన్సెన్ కుమార్ బెన్సు అవార్డు, డాక్టర్ బి.సి. రాయ్ జాతీయ అవార్డు, ఉమారాణి బెన్నెట్టి మెమోరియల్ అవార్డు, డాక్టర్ బి.సి. రాయ్ నేషనల్ అవార్డు, కమలాపురి సబ్వాల్ మెమోరియల్ అవార్డు, కమల్ ఎమిన్ రీసెర్చ్ అవార్డు, కనిష్క అవార్డు, పద్మవిభూషణ్, ఇందిరా గాంధీ ప్రియదర్శిని అవార్డు, హార్వర్డ్ మెడికల్ ఇంటర్నేషనల్ అవార్డు, లైఫ్‌టైమ్ అచీవ్‌మెంట్ అవార్డు, సత్యసాయి యూనివర్సిటీ యోగేశ్వర అవార్డు ఆమె వ్యక్తిగత ప్రతిభకు మాత్రమే కాకుండా, భారత కార్డియాలజీ అభివృద్ధికి ఆమె చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా నిలిచాయి.

డా. పద్మావతి అవివాహితగా అత్యంత నిరాడంబర జీవితం గడిపారు. ఆమెకు వైద్య సేవ ఒక ఉద్యోగం కాదు; అది జీవిత ధ్యేయం.”వైద్యుడు జీవితాంతం విద్యార్థిగానే ఉండాలి.” అని ఎప్పుడూ చెప్పేవారని ఆమె శిష్యులు గుర్తుచేసుకుంటారు. ఈ భావనను ఆమె తన జీవితాంతం ఆచరణలో పెట్టారు. 2020లో ప్రపంచాన్ని కోవిడ్–19 మహమ్మారి వణికిస్తున్న సమయంలో కూడా డా. పద్మావతి ప్రజారోగ్యంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.

2020 ఆగస్టు 29న, న్యూఢిల్లీలోని నేషనల్ హార్ట్ ఇన్‌స్టిట్యూట్లో చికిత్స పొందుతూ కోవిడ్–19 సంబంధిత సమస్యల వల్ల ఆమె మరణించారు. మరణించే నాటికి  ఆమె వయస్సు 103 సంవత్సరాలు.

డా. పద్మావతి నిర్మించిన సంస్థలు, ప్రారంభించిన విద్యా కార్యక్రమాలు, ఏర్పాటు చేసిన కార్డియాలజీ విభాగాలు, శిక్షణ పొందిన వేలాది మంది వైద్యులు నేటికీ ఆమె సేవలను సజీవంగా నిలబెడుతున్నాయి.

డా. శివరామకృష్ణ అయ్యర్ పద్మావతి జీవితం సేవ, శ్రమ, విజ్ఞానం, నిబద్ధతల సమ్మేళనం. విదేశాల్లో అత్యున్నత వైద్య విద్యను అభ్యసించినప్పటికీ, తన ప్రతిభను స్వదేశ అభివృద్ధికి అంకితం చేశారు. భారతదేశంలో ఆధునిక కార్డియాలజీకి పునాది వేయడం, తొలి కార్డియాలజీ క్లినిక్‌ను స్థాపించడం, దేశంలో తొలి DM (కార్డియాలజీ) కోర్సు ప్రారంభించడం, ఆల్ ఇండియా హార్ట్ ఫౌండేషన్ మరియు నేషనల్ హార్ట్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ వంటి సంస్థలను నిర్మించడం, వందలాది మంది కార్డియాలజిస్టులను తీర్చిదిద్దడం వంటి ఆమె సేవలు చిరస్మరణీయమైనవి.

వైద్య వృత్తిని సమాజసేవగా భావించిన ఆమె జీవితం ప్రతి వైద్య విద్యార్థికి, వైద్యునికి, పరిశోధకునికి, దేశసేవ చేయాలనుకునే ప్రతి యువతకు శాశ్వత స్ఫూర్తిగా నిలుస్తుంది.

*****